Ενότητα 13η Δάμων και Φιντίας

12η ΕΝΟΤΗΤΑ Αθήνα και Ατλαντίδα

Ενότητα 11η Η αγάπη του Αλεξάνδρου για τον Βουκεφάλα

Ενότητα 10η Ο Σωκράτης για τη φιλία

Ενότητα 7η Η λύση του γόρδιου δεσμού

ΕΝΟΤΗΤΑ 6η Η ΟΜΟΡΦΙΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΠΑΝ

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

5η ΕΝΟΤΗΤΑ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ -ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ

Βαρύτονα ρήματα

Βαρύτονα λέγονται τα ρήματα που δεν τονίζονται στη λήγουσα, π.χ. λύω, νομίζω, διώκω

Για να σχηματίσουμε τους χρόνους πρέπει να ξέρουμε τι είναι το θέμα και ο χαρακτήρα

Θέμα είναι το αμετάβλητο μέρος μια κλιτής λέξης, δηλαδή το μέρος εκείνο που δεν αλλάζει μορφή όταν κλίνεται μια λέξη. Τα ρήματα έχουν δύο θέματα: α) το ρηματικό θέμα, που είναι το αρχικό θέμα το οποίο χρησιμεύει ως βάση στο σχηματισμό των χρονικών θεμάτων του ρήματος, β) το χρονικό θέμα, που είναι το ιδιαίτερο θέμα με το οποίο σχηματίζονται οι τύποι ορισμένου χρόνου ή χρόνων. Το χρονικό θέμα προέρχεται από το ρηματικό θέμα και με διάφορες αλλαγές (τις οποίες θα δούμε παρακάτω) μετασχηματίζεται στους διάφορους χρόνους. 1ο Παράδειγμα: Το ρηματικό θέμα του ρήματος λύω είναι το λυ- Το χρονικό θέμα του ρήματος λύω: για τον ενεστώτα και τον παρατατικό είναι λυ- για το μέλλοντα και τον αόριστο είναι: λυσ- Για περισσότερες λεπτομέρειες βλέπε και Γραμματική της Αρχαιας Ελληνικής, Γυμνασίου-Λυκείου, ΟΕΔΒ, σελ.153-154  Για να σχηματίσουμε τους χρόνους θα χρησιμοποιούμε το χρονικό θέμα. Το χρονικό θέμα του ρήματος το βρίσκουμε αν αφαιρέσουμε την κατάληξη -ω- Χαρακτήρας είναι το τελευταίο γράμμα του θέματος, π.χ. 1) Έχουμε το ρήμα λύω. Αφαιρώ την κατάληξη -ω και μένει το θέμα λυ- Το τελευταίο γράμμα του θέματος, δηλ. το -υ- είναι ο χαρακτήρας. 2) Έχουμε το ρήμα διώκω. Αφαιρώ την κατάληξη -ω και μένει το θέμα διωκ- Το τελευταίο γράμμα του θέματος, δηλ. το -κ- είναι ο χαρακτήρας. Αν ο χαρακτήρας είναι φωνήεν τότε το ρήμα λέγεται φωνηεντόληκτο, αν ο χαρακτήρας είναι σύμφωνο τότε το ρήμα λέγεται συμφωνόληκτο Παράδειγμα: στρατεύω > θέμα = στρατευ- χαρακτήρας = -υ- > φωνηεντόληκτο γράφω > θέμα = γραφ- χαρακτήρας -φ- > συμφωνόληκτο

4η ΕΝΟΤΗΤΑ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ Α ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ (Γραμματική)

Η δεύτερη κλίση περιλαμβάνει ονόματα:

• αρσενικά και θηλυκά σε: -ος
• ουδέτερα σε: -ον
• συνηρημένα σε: -ους (δεν αναφέρεται στο σχ. βιβλίο)
• αττικόκλιτα αρσενικά και θηλυκά σε: -ως, ουδέτερα σε: -ων  (δεν αναφέρεται στο σχ. βιβλίο)
  (Βλέπε και Γραμματική της Αρχαίας ελληνικής Γυμνασίου-Λυκείου του Μ.Οικονόμου σελίδες 52-55)

Παρατηρήσεις:

• Τα αρσενικά και τα θηλυκά της β' κλίσης έχουν τις ίδιες καταλήξεις στον ενικό και στον πληθυντικό.
• Τα ουδέτερα σχηματίζουν στον ενικό και στον πληθυντικό τρεις πτώσεις όμοιες: την ονομαστική, την αιτιατική και την κλητική.
  
  

  Παραδείγματα αρσενικών και θηλυκών
  αρσενικά
  	(οξύτονα)	(παροξύτονα)	(προπαροξύτονα)
  ὁ τοῦ τῷ τὸν ὦ	θε-ὸς θε-οῦ θε-ῷ θε-ὸν θε-ὲ	λόγ-ος λόγ-ου λόγ-ῳ λόγ-ον λόγ-ε	ἄνθρωπ-ος ἀνθρώπ-ου ἀνθρώπ-ῳ ἄνθρωπ-ον ἄνθρωπ-ε
  οἱ τῶν τοῖς τοὺς ὦ	θε-οὶ θε-ῶν θε-οῖς θε-οὺς θε-οὶ	λόγ-οι λόγ-ων λόγ-οις λόγ-ους λόγ-οι	ἄνθρωπ-οι ἀνθρώπ-ων ἀνθρώπ-οις ἀνθρώπ-ους ἄνθρωπ-οι
  θηλυκά
  	(οξύτονα)	(παροξύτονα)	(προπαροξύτονα)
  ἡ τῆς τῇ τὴν ὦ	ὁδ-ὸς ὁδ-οῦ ὁδ-ῷ ὁδ-ὸν ὁδ-ὲ	νῆσ-ος νήσ-ου νήσ-ῳ νῆσ-ον νῆσ-ε	κάμηλ-ος καμήλ-ου καμήλ-ῳ κάμηλ-ον κάμηλ-ε
  αἱ τῶν ταῖς τὰς ὦ	ὁδ-οὶ ὁδ-ῶν ὁδ-οῖς ὁδ-οὺς ὁδ-οὶ	νῆσ-οι νήσ-ων νήσ-οις νήσ-ους νῆσ-οι	κάμηλ-οι καμήλ-ων καμήλ-οις καμήλ-ους κάμηλ-οι
  Παρατηρήσεις Τα οξύτονα (αυτά που τονίζονται στη λήγουσα) και τα παροξύτονα (αυτά που τονίζονται στην παραλήγουσα) διατηρούν τον τόνο τους σε όλες τις πτώσεις στην ίδια συλλαβή, π.χ. θεός, ὁδός, λόγος, νῆσος Τα προπαροξύτονα (αυτά που τονίζονται στην προπαραλήγουσα) στη γενική και δοτική του ενικού και στη γενική, τη δοτική και την αιτιατική του πληθυντικού κατεβάζουν τον τόνο στην παραλήγουσα π.χ. ἄνθρωπος,  κάμηλος   Παραδείγματα ουδέτερων (οξύτονα) (παροξύτονα) (προπαροξύτονα) ὁ τοῦ τῷ τὸν ὦ φυτ-ὸν φυτ-οῦ φυτ-ῷ φυτ-ὸν φυτ-ὸν δῶρ-ον δώρ-ου δώρ-ῳ δῶρ-ον δῶρ-ον μυστήρι-ον μυστηρί-ου μυστηρί-ῳ μυστήρι-ον μυστήρι-ον οἱ τῶν τοῖς τοὺς ὦ φυτ-ά φυτ-ῶν φυτ-οῖς φυτ-ά φυτ-ά δῶρ-α δώρ-ων δώρ-οις δῶρ-α δῶρ-α μυστήρι-α μυστηρί-ων μυστηρί-οις μυστήρι-α μυστήρι-α Παρατηρήσεις Η κατάληξη -α των ουδετέρων είναι βραχύχρονη. Τα οξύτονα (αυτά που τονίζονται στη λήγουσα) και τα παροξύτονα (αυτά που τονίζονται στην παραλήγουσα) διατηρούν τον τόνο τους σε όλες τις πτώσεις στην ίδια συλλαβή, π.χ. φυτόν, δῶρον Τα προπαροξύτονα (αυτά που τονίζονται στην προπαραλήγουσα) στη γενική και δοτική του ενικού και πληθυντικού κατεβάζουν τον τόνο στην παραλήγουσα π.χ. μυστήριον

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Α ΓΥΜΝ. ΕΝΟΤΗΤΑ 4η

Αρχαία Ελληνικα  Α Γυμνασίου, Ενότητα 4η / Μετάφραση

 

Από το Πειραματικό Γυμνάσιο Πανεπιστημίου Κρήτης

Για τον Λουκιανό μπορείς να διαβάσεις  από τη Βικιπαίδεια

ΕΝΟΤΗΤΑ 4. Γ1

Το άρθρο είναι μια μονοσύλλαβη κλιτή λέξη.

Χρησιμοποιείται πριν από τα ουσιαστικά, π.χ. ὁ γεωργός, ἡ φωνή, τὸ δένδρον και τα επίθετα, π.χ. ὁ καλός, ἡ καλή, τὸ καλόν.

Χρησιμοποιείται ακόμη και πριν από λέξεις που παίζουν το ρόλο ουσιαστικών και επιθέτων, π.χ. τὸ λέγω είναι ρήμα.

Στα τρία γένη κλίνεται ως εξής:

	Ενικός αριθμός
	αρσενικό	θηλυκό	ουδέτερο
Ονομαστική	ὁ	ἡ	τὸ
Γενική	τοῦ	τῆς	τοῦ
Δοτική	τῷ	τῇ	τῷ
Αιτιατική	τὸν	τὴν	τὸ
Κλητική	ὦ	ὦ	ὦ
	Πληθυντικός αριθμός
Ονομαστική	οἱ	αἱ	τὰ
Γενική	τῶν	τῶν	τῶν
Δοτική	τοῖς	ταῖς	τοῖς
Αιτιατική	τοὺς	τὰς	τὰ
Κλητική	ὦ	ὦ	ὦ

ΕΝΟΤΗΤΑ 3^η ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΑΘΗΝΑΙΩΝ

3.Α Ενδεικτικές πληροφορίες για τον Ξενοφώντα

Ο Ξενοφών (427-355 π.Χ.) γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Αθήνα στα κρίσιμα χρόνια του Πελοποννησιακού πολέμου (431-404 π.Χ.). Καταγόταν από πλούσια και αριστοκρατική οικογένεια της τάξης των Ιππέων και γι' αυτό έλαβε επιμελημένη παιδεία και αγωγή. Έφηβος συνάντησε τον Σωκράτη, μαγεύτηκε από τη διδασκαλία του και έγινε μαθητής του, αλλά δεν ασχολήθηκε αποκλειστικά με τη φιλοσοφία. Ήταν φύση ανήσυχη, περίεργη και τολμηρή, με φυσικά και πνευματικά χαρίσματα. Η ζωή του, περιπετειώδης και πολυτάραχη, καλύπτει ένα ευρύ φάσμα ενδιαφερόντων, αφού υπήρξε άνθρωπος των γραμμάτων και της δράσης.

Η απογοήτευση του από τη μεταπολεμική κατάσταση και την πολιτική κρίση στην πατρίδα του, ο θάνατος του Σωκράτη, αλλά και η συντηρητική νοοτροπία και η ανήσυχη ιδιοσυγκρασία του τον οδήγησαν σε φιλολακωνικά αισθήματα. Υπήρξε στρατιώτης, πολιτικός, φιλόσοφος, αλλά και αγρότης και κυνηγός.

 Τα έργα του Ξενοφώντα -στα οποία παρατηρείται συχνά μια τάση διδακτισμού και συντήρησης- διακρίνονται σε ιστορικά (Ελληνικά, Κύρου Ανάβαση), σε φιλοσοφικά (Απομνημονεύματα, Συμπόσιο, Οικονομικός, Απολογία Σωκράτους), σε εγκώμια (Αγησίλαος, Κύρου Παιδεία) και σε πολιτικά/πρακτικά (Λακεδαιμονίων Πολιτεία, Αθηναίων Πολιτεία, Ιέρων, Ιππαρχικός, Περί ιππικής, Κυνηγετικός, Πόροι).

 Τα Απομνημονεύματα είναι έργο με φιλοσοφικό περιεχόμενο, εμπνευσμένο από τη σωκρατική διδασκαλία. Ο Ξενοφών το έγραψε για να υπερασπίσει τη μνήμη του Σωκράτη καταρρίπτοντας τις εις βάρος του κατηγορίες. Είναι μια συλλογή από διάφορα επεισόδια, συμβουλές, συζητήσεις, προτροπές και αποτροπές του μεγάλου φιλοσόφου προς τους μαθητές και συμπολίτες του. Είναι ένα εγχειρίδιο ηθικής φύσης και πρακτικής σοφίας με θέματα που συνδέονται με την καθημερινή ζωή.
Περισσότερες πληροφορίες για το Ξενοφώντα από τη Βικιπαίδεια

3.Γ1 ,Γ2 Πόσοι είναι οι τόνοι στα αρχαία ελληνικά;
Οι τόνοι στα αρχαία ελληνικά είναι τρεις: η οξεία ( ´  ) (θόλος) η βαρεία ( `  ) (λαὸς) η περισπωμένη ( ῀  ) (τιμῶ)
Βασικοί κανόνες τονισμού
Σε ποια θέση μπαίνουν οι τόνοι;
Οι τόνοι μπαίνουν στη λήγουσα (Λ), στην παραλήγουσα (ΠΛ) και στην προπαραλήγουσα (ΠΠΛ)
Μια λέξη, ανάλογα με τη συλλαβή στην οποία τονίζεται, λέγεται:
οξύτονη, αν έχει οξεία στη λήγουσα, π.χ. πα-τήρ·
περισπώμενη, αν έχει περισπωμένη στη λήγουσα, π.χ. τι-μῶ
παροξύτονη, αν έχει οξεία στην παραλήγουσα, π.χ. λό-γος
προπερισπώμενη, αν έχει περισπωμένη στην παραλήγουσα, π.χ. δῶ-ρον
προπαροξύτονη, αν έχει οξεία στην προπαραλήγουσα, ἄν-θρω-πος
1. Καμιά λέξη δεν τονίζεται πιο πάνω από την προπαραλήγουσα, π.χ.
ΠΠΛ ΠΛ Λ λέ γο μεν ἐ λέ γο μεν ἐ λε γό με θα ΠΠΛ = προπαραλήγουσα, ΠΛ = παραλήγουσα, Λ = λήγουσα
Πότε βάζουμε οξεία;
2. Οξεία παίρνει πάντα η προπαραλήγουσα, π.χ. ἄν-θρω-πος
3. Οξεία παίρνουν πάντα τα φωνήεντα ό και έ, π.χ. λόγος, νέος  (δε μας ενδιαφέρει αν βρίσκονται στη Λ στην ΠΛ ή στην ΠΠΛ)
4. Οξεία παίρνει η παραλήγουσα όταν: η παραλήγουσα είναι μακρά (Μ) και η λήγουσα  είναι  μακρά (Μ), π.χ., ΠΛ Λ Μ Μ ´ Παραδείγματα: ΠΠΛ ΠΛ Λ Μ Μ ´ κή  πων θή  κη δώ  ρων κώ  μη ἀν θρώ  πων ἀν θρώ ποις
Πότε βάζουμε περισπωμένη;
5. Περισπωμένη βάζουμε στην παραλήγουσα όταν: η παραλήγουσα είναι μακρά   (Μ) και η λήγουσα  είναι  βραχεία (Β), π.χ. ΠΛ Λ Μ Β ῀ Παραδείγματα: ΠΠΛ ΠΛ Λ Μ Β ῀ κῆ  πος κῆ  πε δῶ  ρον πῶ   λε φεῦ  γε κῶ  μαι γλῶσ  σα βα θεῖ αι
Παρατήρηση
Συχνά, πολλοί μαθητές μπερδεύονται όταν έχουν να τονίσουν λέξεις όπως: νέων, ὅλων. Στις περιπτώσεις αυτές προβληματίζονται τι τόνο θα βάλουν, γιατί σκέφτονται σύμφωνα με τον προηγούμενο κανόνα (της παραλήγουσας σε σχέση με τη λήγουσα). Όμως εδώ βάζουμε οξεία, γιατί τονίζουμε βραχύχρονα, το ο και το ε, που όπως μάθαμε παίρνουν πάντα οξεία, όπου κι αν βρίσκονται!
Ας ανακεφαλαιώσουμε τους πρώτους βασικούς κανόνες:
ΠΠΛ >> οξεία ο, ε ΠΛ(Μ) -Λ(Μ) ΠΛ(Μ)-Λ(Β) >> περισπωμένη
Ειδικοί κανόνες τονισμού
Πότε άλλοτε βάζουμε οξεία;
α) Οξεία βάζουμε στην ασυναίρετη λήγουσα της ονομαστικής, της αιτιατικής και κλητικής, π.χ. ὁ ποιητής, τον ποιητήν, ὦ ποιητά, οἱ ποιηταί, τούς ποιητάς, ὦ ποιηταί
β) Οξεία βάζουμε στη λήγουσα που προέρχεται από συναίρεση, όταν πριν από τη συναίρεση είχε οξεία η δεύτερη από τις συλλαβές που συναιρούνται, π.χ. ἑσταώς > ἑστώς, κληίς > κλείς
Πότε άλλοτε βάζουμε περισπωμένη;
γ) Περισπωμένη βάζουμε στη μακροκατάληκτη λήγουσα της γενικής και της δοτικής των πτωτικών, π.χ. τοῦ ποιητοῦ, τῷ ποιητῇ, τῶν ποιητῶν, τοῖς ποιηταῖς
δ) Περισπωμένη βάζουμε στη λήγουσα που προέρχεται από συναίρεση, όταν πριν από τη συναίρεση είχε οξεία η πρώτη από τις συλλαβές που συναιρούνται, π.χ. τιμάω > τιμῶ, ἐπιμελέες > ἐπιμελεῖς
Πότε βάζουμε βαρεία;
Βαρεία βάζουμε στη θέση της οξείας μόνο στη λήγουσα, όταν δεν ακολουθεί σημείο στίξης ή λέξη εγκλιτική. Παραδείγματα με βαρεία: ὁ βασιλεὺς τὴν μὲν πρὸς ἑαυτὸν ἐπιβουλὴν οὐκ ᾐσθάνετο τὸ βαρβαρικὸν Οξεία κι όχι βαρεία τό τε βαρβαρικόν. Στο " τό" βάζουμε οξεία κι όχι βαρεία, γιατί ακολουθεί εγκλιτικό. Στην ουσία ο τόνος του εγκλιτικού ανεβαίνει στο "τό".Στο "βαρβαρικόν" βάζουμε οξεία κι όχι βαρεία, γιατί ακολουθεί τελεία, δηλ. σημείο στίξης.

εκπαιδευτικό video Αρχαίων Ελληνικών Α γυμνασίου Ενότητα 3η.

Εκπαιδευτικό video Αρχαίων Ελληνικών Α Γυμνασίου ενότητα 2η